راهنمای مناطق آزاد اقتصادی ترکیه

مناطق آزاد اقتصادی ترکیه برای کارآفرینان و سرمایه‌گذاران جاذبه زیادی دارند. اگر قصد دارید کسب‌وکار خودتان را راه بیندازید و می‌خواهید درباره محل آن تصمیم درستی بگیرید، توصیه می‌کنیم از تجربه موفق هزاران کارآفرین استفاده کنید و یکی از مناطق آزاد کشور را انتخاب کنید. تا پایان ژوئن ۲۰۲۶ در ۱۹ منطقه آزاد ترکیه ۱٬۹۴۲ شرکت فعال بودند که ۴۷۷ تای آن‌ها خارجی بودند و در نیمه اول ۲۰۲۶ این مناطق رکورد صادرات کالا به ارزش ۶٫۶ میلیارد دلار را ثبت کردند.

هرچند این مناطق اقتصادی در نقاط مختلف کشور قرار دارند، بیشترشان در شهرهای بزرگ متمرکزند. بیایید دقیق‌تر ببینیم منطقه آزاد اقتصادی در ترکیه چه مزایایی دارد.

فهرست مطالب:

• منطقه آزاد در ترکیه چیست؟
• ویژگی‌های مناطق آزاد اقتصادی
• مزایای داشتن شرکت در منطقه آزاد
• مناطق آزاد ترکیه
• منطقه آزاد ممکن است به کار چه کسانی نیاید
• پرسش‌های متداول
• کمک متخصصان ما

منطقه آزاد در ترکیه چیست؟

منطقه آزاد در ترکیه محدوده ویژه‌ای است که تبعه خارجی می‌تواند در آن شرکت خودش را باز کند و کنترل کامل آن را در دست داشته باشد. این مناطق در امور قانون‌گذاری خودمختارند، نهادهای مدیریتی و نظارتی خودشان را دارند و نظام مالیاتی مشخصی در آن‌ها برقرار است. مثلاً رژیم مالیاتی منطقه اقتصادی معافیت از مالیات بر ارزش افزوده و حقوق گمرکی را در بر دارد. این مناطق تابع قانون مناطق آزاد شماره ۳۲۱۸ مصوب ۱۹۸۵ هستند و وزارت بازرگانی ترکیه بر آن‌ها نظارت دارد.

یک ویژگی مناطق اقتصادی ترکیه را هم بگوییم: می‌توان شرکت را در منطقه آزاد اقتصادی ثبت کرد اما بیرون از آن فعالیت داشت. به این ترتیب، باز کردن دفتر در ترکیه و کار در کشورهای دیگر ساده می‌شود.

برای تأسیس شرکت در منطقه آزاد اقتصادی به نماینده یا شریک محلی نیازی نیست، اما داشتن دفتر ثبت‌شده الزامی است. شرکت برای فعالیت در منطقه، مجوز فعالیت (faaliyet ruhsatı) می‌گیرد.

ترکیه چرا به مناطق آزاد نیاز دارد؟ مناطق آزاد اقتصادی برای جذب سرمایه‌گذاری خارجی، ایجاد شغل‌های تازه و افزایش فرصت‌های صادراتی طراحی شده‌اند. این مناطق به سرمایه‌گذاران امکان می‌دهند هزینه‌ها را کم کنند و روی توسعه کسب‌وکار تمرکز کنند.

ویژگی‌های مناطق آزاد اقتصادی

درباره مناطق آزاد چه باید بدانید؟ کارآفرینانی که کسب‌وکارشان را در یکی از مناطق آزاد اقتصادی ترکیه راه می‌اندازند، می‌توانند برای روادید اقامتی درخواست بدهند. البته فعالیت تجاری یا در همان منطقه مجاز است یا بیرون از کشور. فروش کالا در بازار داخلی ترکیه هم ممکن است، اما این محموله‌ها مثل واردات از ترخیص گمرکی می‌گذرند. فرد خارجی برای کار در شرکت خودش به مجوز کار نیاز دارد. اینکه چطور بیرون از منطقه آزاد شرکت ثبت کنید و از مسیر عادی کسب‌وکاری در ترکیه راه بیندازید، جداگانه توضیح داده‌ایم.

در حال حاضر ۱۹ منطقه آزاد اقتصادی در ترکیه وجود دارد. هر منطقه ویژگی‌ها و قواعد خودش را دارد که مقامات محلی تنظیم می‌کنند.

مالیات‌ها در ترکیه

صاحبان کسب‌وکار در مناطق آزاد ترکیه از معافیت‌های مالیاتی قابل‌توجهی بهره‌مندند. مهم‌ترین جنبه‌های مالیات در این مناطق:

• معافیت از مالیات بر درآمد: شرکت‌ها ممکن است برای دوره‌ای مشخص مالیات بر درآمد نپردازند و همین بازدهی اقتصادی کسب‌وکار را به‌طور چشمگیری بالا می‌برد. از ۱ ژانویه ۲۰۲۵ معافیت تولیدکنندگان فقط شامل سود حاصل از صادرات است و از ۲۰۲۶ فروش در همان منطقه یا به مناطق آزاد دیگر را هم در بر می‌گیرد. سود فروش در بازار داخلی ترکیه با نرخ عادی ۲۵ درصد مشمول مالیات است؛
• نبود مالیات بر ارزش افزوده برای واردات: کالاهایی که برای نیازهای تولید وارد می‌شوند مشمول مالیات بر ارزش افزوده نیستند و این هزینه‌های راه‌اندازی را کم می‌کند؛
• امتیازهای گمرکی: بیشتر وقت‌ها از کالاهای وارداتی که برای فرآوری یا فروش بعدی در خارج در نظر گرفته شده‌اند حقوق گمرکی گرفته نمی‌شود و این هزینه‌های کلی را پایین می‌آورد.

کارکنان شرکت‌های تولیدی که بیشتر محصولشان را صادر می‌کنند هم ممکن است از مالیات بر درآمد حقوقشان معاف باشند. شرایط این مزایا تغییر می‌کند، پس پیش از ثبت شرکت آن‌ها را با یک حسابدار ترکیه‌ای بررسی کنید.

مزایای مناطق آزاد ترکیه

مهم‌ترین مزایایی که مناطق آزاد اقتصادی ترکیه به آن‌ها می‌بالند:

• امتیازهای مالیاتی: حذف مالیات بر ارزش افزوده واردات و مالیات بر درآمد، بار مالی شرکت‌ها را به‌طور چشمگیری سبک می‌کند. معافیت از مالیات بر درآمد شرکت‌ها اکنون شامل صادرات می‌شود؛
• ثبت ساده: ثبت سریع شرکت و گرفتن مجوزها باعث می‌شود شرکت‌ها هرچه سریع‌تر وارد بازار شوند؛
• زیرساخت توسعه‌یافته: موقعیت مناسب ملک تجاری در ترکیه در نزدیکی گره‌های اصلی حمل‌ونقل، مثل بندرها و فرودگاه‌ها، کار لجستیک و تجارت بین‌المللی را ساده می‌کند. شرکت‌ها می‌توانند از فضاهای اداری و تولیدی مدرن با شرایط جذاب هم استفاده کنند؛
• تنوع بخش‌ها: صنایع گوناگون، از جمله پژوهش، تولید و توسعه، در مناطق آزاد مجازند و این به شرکت‌ها انعطاف می‌دهد تا به تغییرات بازار واکنش نشان دهند؛
• دسترسی به تأمین مالی: یارانه‌ها و انواع دیگر حمایت دولتی در اختیار سرمایه‌گذاران است؛
• حمایت دولت: دولت ترکیه با دادن یارانه و تأمین مالی برنامه‌ها و پروژه‌های زیرساختی گوناگون، فعالانه سرمایه‌گذاران را به مناطق آزاد اقتصادی دعوت می‌کند تا فضای مساعدی برای کسب‌وکار فراهم شود.

مزایای داشتن شرکت در منطقه آزاد

راه‌اندازی کسب‌وکار در انواع مناطق اقتصادی ترکیه مزایای زیادی دارد:

• الزام سفت‌وسختی برای همکاری با شرکت‌ها و نمایندگان محلی وجود ندارد؛
• کنترل کامل بر کسب‌وکار بدون نیاز به واگذاری سهم به شریک محلی؛
• کمترین مالیات، که کسب‌وکار را سودآورتر می‌کند؛
• آزادی عمل بیشتر و امکان فعالیت در سطح جهانی.

نخستین منطقه آزاد اقتصادی ترکیه در ۱۹۸۷ در بندر مرسین (Mersin) در ساحل مدیترانه تأسیس شد و از آن زمان مناطق آزاد گوناگونی در شهرهای بزرگ کشور یکی پس از دیگری ایجاد شده‌اند.

مناطق آزاد ترکیه

اگر قصد دارید به ترکیه مهاجرت کنید یا همین حالا آن‌جا زندگی می‌کنید، شناخت موقعیت مناطق آزاد اقتصادی ترکیه و فرصت‌هایشان کمکتان می‌کند آگاهانه سرمایه‌گذاری کنید.

فهرست مناطق آزاد اقتصادی ترکیه که امتیازهای قابل‌توجهی به سرمایه‌گذاران می‌دهند:

• منطقه آزاد فرودگاه آتاتورک استانبول (Istanbul Ataturk Airport Free Zone). این نخستین منطقه از این نوع در ترکیه بود که برای شرکت‌های فعال در لجستیک و هوانوردی طراحی شد. منظور نخستین منطقه فرودگاهی است: اولین منطقه آزاد کشور در مرسین بود.
• منطقه آزاد تراکیه استانبول (Istanbul Thrace Free Zone). این منطقه در محله چاتالجا (Çatalca) در بخش اروپایی استانبول قرار دارد و موقعیت راهبردی‌اش نزدیک بندرها، بزرگراه‌ها، فرودگاه‌ها و دیگر شبکه‌های حمل‌ونقل، آن را به مرکزی امیدوارکننده برای لجستیک و فعالیت تجاری تبدیل کرده است.
• منطقه آزاد اژه (Aegean Free Zone). منطقه آزاد اژه در ازمیر یکی از بزرگ‌ترین و فعال‌ترین مناطق آزاد ترکیه است. تخصص آن تولید و صادرات کالاهای صنعتی است.
• منطقه آزاد مرسین (Mersin Free Zone). این منطقه در مرسین جایگاهی راهبردی در ساحل مدیترانه دارد و مرکزی کلیدی برای لجستیک و تجارت است.
• منطقه آزاد آنتالیا (Antalya Free Zone). این منطقه در آنتالیا به شرکت‌های تولیدی و صادراتی خدمات می‌دهد و شرایط مطلوبی برای توسعه کسب‌وکار فراهم می‌کند. نزدیک‌ترین منطقه آزاد به آلانیا (Alanya) است و به ساخت قایق‌های تفریحی شهرت دارد.
• منطقه آزاد بورسا (Bursa Free Zone). مرکزی مهم برای تولید صنعتی و تجارت.
• منطقه آزاد ترابزون (Trabzon Free Zone). این منطقه آزاد در شهر بندری ترابزون شرایط راحت و امنی برای انبارداری محموله‌ها فراهم می‌کند. برای شرکت‌هایی که کالا را در مقادیر کم به بازارهای محلی می‌فرستند ایده‌آل است.
• مرکز مالی بین‌المللی استانبول (IIFC). این مرکز قطب مالی پیشرو ترکیه است و شرایط بسیار خوبی برای راه‌اندازی موفق کسب‌وکار تازه دارد. از نظر رسمی منطقه آزاد نیست: این مرکز در ۲۰۲۳ در منطقه آتاشهیر (Ataşehir) افتتاح شد و طبق قانون جداگانه شماره ۷۴۱۲ با مزایای مالیاتی برای شرکت‌های مالی فعالیت می‌کند.
• منطقه آزاد سامسون (Samsun Free Zone). این منطقه در استانی به همین نام در ساحل دریای سیاه قرار دارد و برای تقویت اقتصاد، جذب سرمایه‌گذار و گسترش تجارت صادراتی ایجاد شده است.

«کارآفرینانی که در منطقه آزاد آنتالیا شرکت باز می‌کنند، اغلب خانه را در آلانیا انتخاب می‌کنند: رانندگی تا آن‌جا حدود دو ساعت است و قیمت آپارتمان از خود آنتالیا پایین‌تر است. توصیه می‌کنیم از قبل حساب کنید هر چند وقت یک بار به دفتر می‌روید و منطقه را بر همین اساس انتخاب کنید»، مدیر فروش Yekta Homes می‌گوید.

منطقه آزاد ممکن است به کار چه کسانی نیاید

• کسانی که می‌خواهند بیشتر در بازار داخلی ترکیه بفروشند. معافیت از مالیات بر درآمد شرکت‌ها شامل این فروش‌ها نمی‌شود و کالا از گمرک می‌گذرد.
• کسانی که شرکت را فقط برای اجازه اقامت می‌خواهند. هزینه مجوز، اجاره در منطقه و حسابدار معمولاً از مبناهای دیگر اجازه اقامت بیشتر درمی‌آید.
• کسانی که داخل کشور خدمات ارائه می‌دهند. مزایا برای تولید، لجستیک و صادرات طراحی شده‌اند.

همه این موقعیت‌ها را می‌شود از قبل دید. در چنین مواردی شرکت از مسیر عادی ثبت می‌شود و مسئله اجازه اقامت با خرید خانه‌ای به ارزش ۲۰۰٬۰۰۰ دلار یا بیشتر حل می‌شود.

پرسش‌های متداول

ترکیه چند منطقه آزاد اقتصادی دارد؟

در ۲۰۲۶ تعداد این مناطق ۱۹ است و ۱٬۹۴۲ شرکت در آن‌ها فعال‌اند (تا پایان ژوئن ۲۰۲۶).

آیا شرکت‌های منطقه آزاد از مالیات بر درآمد شرکت‌ها معاف‌اند؟

از ۲۰۲۵ فقط سود صادرات تولیدکنندگان معاف است و از ۲۰۲۶ سود فروش به مناطق آزاد هم. فروش در بازار داخلی با نرخ ۲۵ درصد مشمول مالیات است.

آیا خارجی می‌تواند بدون شریک ترک در منطقه آزاد شرکت باز کند؟

بله، شریک محلی لازم نیست، اما مجوز فعالیت در منطقه و نشانی ثبت‌شده لازم است.

آیا شرکت در منطقه آزاد حق اجازه اقامت می‌دهد؟

شرکت می‌تواند مبنای اجازه اقامت باشد، اما فرد خارجی برای کار در آن به مجوز کار نیاز دارد.

کمک متخصصان ما

دنبال خرید آپارتمان در ترکیه نزدیک یکی از مناطق آزاد اقتصادی هستید؟ متخصصان Yekta Homes آماده‌اند در جست‌وجو و خرید کمکتان کنند. در کاتالوگ آن‌ها نه‌فقط آپارتمان، بلکه ویلا در ترکیه هم پیدا می‌شود. قیمت آپارتمان در مجتمع‌های Yekta Homes در اکتبر ۲۰۲۶ برای پروژه‌های در دست ساخت از ۱۰۳٬۰۰۰ یورو و برای پروژه‌های تحویل‌شده از ۱۳۹٬۰۰۰ یورو آغاز می‌شود.